นางกวักมีชื่อจริง และไม่ใช่แมวกวักของญี่ปุ่น

ตำนานว่านางชื่อสุภาวดี พ่อชื่อสุจิตพราหมณ์ แม่ชื่อสุมณฑา เกิดที่เมืองมัจฉิกาสัณฑ์ ครอบครัวทำการค้า พ่อซื้อเกวียนมาหนึ่งเล่มเพื่อบรรทุกสินค้าไปขายต่างเมือง และนางเดินทางไปกับพ่อแม่ด้วยตั้งแต่ยังเป็นเด็กสาว

ระหว่างทางนั้นนางได้ฟังธรรมจากพระเถระสององค์ องค์แรกคือพระกุมารกัสสปเถระ และอีกองค์คือพระสีวลีเถระ ซึ่งเป็นองค์เดียวกับที่คนค้าขายไหว้กันมากที่สุดในทุกวันนี้ ตำนานว่าท่านให้พรแก่นางและครอบครัวหลังจากนั้น

ข้อที่ต้องบอกให้ชัดคือเรื่องนี้เป็นตำนานพื้นบ้าน ไม่ได้อยู่ในพระไตรปิฎก ชื่อสุภาวดีและรายละเอียดเรื่องพ่อแม่กับเมืองเกิดมาจากคำบอกเล่าที่สืบกันมา ต่างจากพระสีวลีที่มีประวัติอยู่ในคัมภีร์จริง สองอย่างนี้อยู่ในเรื่องเดียวกันได้ แต่ไม่ได้มีน้ำหนักเท่ากัน

รูปที่คนคุ้นตาคือหญิงสาวนั่งพับเพียบบนแท่น มือขวายกงอขึ้นทำท่ากวัก ท่ากวักมือแบบไทยคือคว่ำมือแล้วงอนิ้วเข้าหาตัว ซึ่งเป็นท่าเรียกคนให้เข้ามา คนที่ตั้งไว้ในร้านเชื่อกันว่าเป็นการเรียกลูกค้าให้เข้าร้าน ส่วนใหญ่จึงตั้งหันหน้าออกทางประตู ไม่ใช่หันเข้าหาคนขาย

เรื่องที่มักถูกเข้าใจสลับกันคือแมวกวักของญี่ปุ่น หรือมาเนกิเนโกะ สองอย่างนี้ทำหน้าที่คล้ายกันในร้านค้า แต่คนละที่มาโดยสิ้นเชิง แมวกวักมาจากตำนานญี่ปุ่นเรื่องแมวที่กวักเรียกซามูไรให้เข้าไปในวัด ส่วนนางกวักเป็นตำนานฝั่งเราที่ผูกกับสมัยพุทธกาล ที่เหมือนกันจริง ๆ มีอย่างเดียวคือท่ามือ

ใครเป็นใครในเรื่องนี้

• นางกวัก

  นางสุภาวดีในตำนานพื้นบ้าน รูปผู้หญิงนั่งกวักมือที่ตั้งอยู่ในร้านค้า

• 
  พระสีวลี

  เอตทัคคะผู้เลิศทางลาภ พระยืนถือไม้เท้าและย่ามที่คนค้าขายนิยมบูชา

  อ่านทุกเรื่องที่มีพระสีวลี (3 เรื่อง) →
• พระกุมารกัสสปเถระ

  พระเถระที่ตำนานนางกวักว่าเป็นองค์แรกที่นางได้ฟังธรรมด้วย

คำที่โผล่ในเรื่องนี้

นางสุภาวดี

ชื่อของนางกวักตามตำนานพื้นบ้าน ที่ไม่ได้ปรากฏในพระไตรปิฎก

เมืองมัจฉิกาสัณฑ์

เมืองเกิดของนางตามตำนาน

พระสีวลีเถระ

เอตทัคคะผู้เลิศทางลาภ ที่ตำนานว่าให้พรแก่นาง และมีประวัติในคัมภีร์จริง

ท่ากวักมือ

คว่ำมือแล้วงอนิ้วเข้าหาตัว เป็นท่าเรียกคนให้เข้ามาแบบไทย

มาเนกิเนโกะ

แมวกวักของญี่ปุ่น ที่ทำหน้าที่คล้ายกันแต่คนละตำนาน