บทความ
ความเชื่อและวัฒนธรรมไทยที่เราโตมาด้วย เขียนจากตำราจริงและบอกที่มาให้ครบ ไม่ใช่แค่ตารางลอย ๆ ให้จำ
เป็นความเชื่อและวัฒนธรรม ไม่ใช่คำพยากรณ์ และไม่ใช่การใบ้หวย
เทศกาลที่กำลังจะมาถึง
วันพระใหญ่และงานบุญ
- ปฏิทินวันพระวันพระปีนี้วันไหนบ้าง พร้อมวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาและสิ่งที่ทำกันในวันนั้น
- วันออกพรรษา ตรงกับวันไหน ตักบาตรเทโวคืออะไรในวัดวันนั้นเกิดอะไรขึ้นจริง ๆ ปวารณาต่างจากปลงอาบัติอย่างไร ทำไมตักบาตรเทโวถึงเป็นวันรุ่งขึ้นและใหญ่กว่าวันจริง และทำไมกฐินต้องทอดให้ทันภายในหนึ่งเดือน
- ทอดกฐิน ทอดได้ถึงวันไหน กฐินสามัคคี จุลกฐิน ต้องเตรียมอะไรเขตกฐินปีนี้พร้อมวันพระและเสาร์อาทิตย์ในช่วงนั้น กฐินสี่แบบที่ชาวบ้านทอด เจ้าภาพต้องเตรียมอะไร วันงานมีขั้นตอนอย่างไร และทำไมวัดหนึ่งรับได้ปีละครั้ง
- สวดมนต์ข้ามปี สวดบทไหนบ้าง เรียงลำดับ พร้อมความหมายแปดบทที่วัดส่วนใหญ่ใช้ เรียงตามลำดับ แต่ละบทว่าด้วยอะไร พาหุงเล่าชัยชนะแปดครั้งไหนบ้าง สวดที่บ้านได้ไหม และใครแต่งชินบัญชรกันแน่
- วันมาฆบูชา ตรงกับวันไหน จาตุรงคสันนิบาต โอวาทปาติโมกข์สี่อย่างที่เกิดพร้อมกันในวันนั้น คำสอนทั้งหมดที่ย่อไว้ในหลักการสาม อุดมการณ์สี่ วิธีการหก อีกเหตุการณ์ที่ตรงกับวันเดียวกัน และทำไมบางปีเลื่อนเป็นเดือนสี่
- วันวิสาขบูชา ตรงกับวันไหน ประสูติ ตรัสรู้ ปรินิพพานสามเหตุการณ์ในวันเพ็ญเดือนเดียวกัน ตรัสรู้อริยสัจสี่คืออะไร ปัจฉิมโอวาทว่าอย่างไร วันอัฏฐมีบูชา และทำไมชื่อวันไม่ได้มาจากนางวิสาขา
- วันอาสาฬหบูชา และวันเข้าพรรษา ตรงกับวันไหนธรรมครั้งแรกสอนอะไร พระสงฆ์รูปแรกคือใคร ทำไมพระต้องจำพรรษาสามเดือน ออกนอกวัดได้ไหม และเทียนพรรษากับผ้าอาบน้ำฝนมีไว้ทำอะไรจริง ๆ
ประเพณีไทยและท้องถิ่น
- วันสารทไทย สารทเดือนสิบ ตรงกับวันไหน ชิงเปรต ขนมห้าอย่างสารทคืออะไร กระยาสารทภาคกลางกับหฺมฺรับภาคใต้ รับตายายส่งตายายวันไหน ขนมเดือนสิบห้าอย่างแทนอะไร และชิงเปรตคืออะไร
- ประเพณีรับบัว โยนบัว บางพลี ตรงกับวันไหน ที่มาวันก่อนออกพรรษา สองฝั่งคลองส่งดอกบัวลงเรือพระ รับบัวมาจากไหน ทำไมกลายเป็นโยนบัว และควรส่งบัวอย่างไร
- ไหลเรือไฟ คืนออกพรรษา ที่มา ความเชื่อ บั้งไฟพญานาคประเพณีริมโขงคืนออกพรรษา ไหลเรือไฟบูชาอะไร เรือไฟทำจากอะไร ต่างจากลอยกระทงอย่างไร และบั้งไฟพญานาคที่คนรอดูในคืนเดียวกัน
- แห่ปราสาทผึ้ง ออกพรรษา สกลนคร ปราสาทขี้ผึ้ง ที่มาปราสาทที่หุ้มด้วยขี้ผึ้งทั้งหลัง ดอกผึ้งทำอย่างไร ถวายเพื่ออะไร และขี้ผึ้งไปเป็นอะไรต่อหลังงาน
- ประเพณีชักพระ ลากพระ ตรงกับวันไหน เรือพระ ขนมต้มงานบุญของภาคใต้วันรุ่งขึ้นหลังออกพรรษา เรือพระ นมพระ คุมพระ แทงต้มคืออะไร ลากทางบกกับทางน้ำต่างกันอย่างไร และขนมต้มกับข้าวต้มลูกโยน
- วันลอยกระทง ลอยทำไม และนางนพมาศมีจริงไหมคติที่มามีหลายทางไม่ใช่ทางเดียว และถูกหมดทุกทาง พร้อมคำตอบเรื่องนางนพมาศที่หลักฐานทางประวัติศาสตร์ว่าไปคนละทางกับที่เล่ากันทั่วไป
- สงกรานต์ ตรงกับวันไหน นางสงกรานต์ ตำนานท้าวกบิลพรหมวันมหาสงกรานต์ วันเนา วันเถลิงศกปีนี้ นางสงกรานต์ทั้งเจ็ด ปริศนาสามข้อที่แลกด้วยเศียร รดน้ำดำหัวทำอย่างไร และปี๋ใหม่เมืองแบบล้านนา
- ตักบาตรดอกไม้ วันเข้าพรรษา ดอกเข้าพรรษา สระบุรีตักบาตรที่มีแต่ดอกไม้ ดอกเข้าพรรษาคือดอกอะไร ทำไมบานแค่ต้นหน้าฝน ตำนานนายสุมนมาลาการ และทำไมคนรอล้างเท้าพระ
- ตานก๋วยสลาก สลากภัต ก๋วยสลากใส่อะไร ทำช่วงไหนประเพณีล้านนาช่วงกันยายนถึงตุลาคม ทำไมถวายของพระด้วยการจับสลาก ก๋วยสลากใส่อะไร เส้นสลากเขียนอะไร และสลากย้อมคืออะไร
- บุญผะเหวด เทศน์มหาชาติ 13 กัณฑ์ ฟังจบวันเดียว ข้าวพันก้อนบุญเดือนสี่ของอีสาน ทำไมต้องฟังเทศน์พระเวสสันดรให้จบในวันเดียว ข้าวพันก้อนคืออะไร แห่พระเวสเข้าเมืองทำอย่างไร และสิบสามกัณฑ์มีชื่ออะไรบ้าง
- ทำขวัญข้าว แม่โพสพ ข้าวตั้งท้อง ทำไมต้องใช้ของเปรี้ยวพิธีของชาวนาสองช่วง ตอนข้าวตั้งท้องกับตอนขนข้าวขึ้นยุ้ง ทำไมเครื่องเซ่นต้องมีผลไม้เปรี้ยว ตาแหลวคืออะไร และข้อห้ามเรื่องข้าว
- ปอยส่างลอง บวชลูกแก้ว ไทใหญ่ แม่ฮ่องสอน ทำไมแต่งตัวเหมือนเจ้าชายการบวชสามเณรของชาวไทใหญ่ ทำไมเด็กแต่งตัวเหมือนเจ้าชาย ทำไมเท้าห้ามแตะพื้น ตะแปส่างลองคือใคร และงานสามวันมีอะไรบ้าง
- บุญข้าวประดับดิน บุญเดือนเก้า ห่อข้าวน้อย ทำวันไหน ทำอย่างไรบุญเดือนเก้าของอีสาน แรมสิบสี่ค่ำ ห่อข้าวน้อยใส่อะไร วางที่ไหน ทำไมต้องเช้ามืด และต่างจากบุญข้าวสากอย่างไร
- บุญบั้งไฟ ตำนานพญาคันคาก ขอฝนพญาแถน จัดช่วงไหนบุญเดือนหกของอีสาน พญาคันคากรบพญาแถน ทำไมต้องจุดบั้งไฟขึ้นฟ้า บั้งไฟเอ้คืออะไร ทำไมคนแพ้ต้องลงโคลน และไปดูให้ปลอดภัย
- ผีตาโขน บุญหลวงด่านซ้าย ตำนานผีตามคน หน้ากากทำจากอะไรผีตาโขนมาจากเวสสันดรชาดกอย่างไร หน้ากากทำจากหวดนึ่งข้าวกับโคนก้านมะพร้าว ผีตาโขนใหญ่กับเล็กต่างกันอย่างไร และทำไมวันงานต้องรอเจ้าพ่อกวน
เทศกาลจีน
- เทศกาลกินเจ ตรงกับวันไหน ห้ามกินอะไร ผักฉุนห้าอย่างปฏิทินกินเจปีนี้ ของที่ห้ามสามกลุ่ม ของที่ดูเหมือนเจแต่ไม่เจอย่างซอสหอยนางรม เจต่างจากมังสวิรัติและวีแกนตรงไหน และทำไมพระไทยฉันเนื้อได้
- ไหว้ตังโจ่ย ไหว้ขนมบัวลอย ตรงกับวันไหน ไหว้อะไร กี่โมงวันเหมายันที่บ้านคนไทยเชื้อสายจีนปั้นขนมอี๊ไหว้ฟ้าดิน เจ้าที่ และบรรพบุรุษ ขนมอี๊กับบัวลอยต่างกันไหม และทำไมกินแล้วว่าอายุเพิ่มหนึ่งปี
- ตรุษจีน วันจ่าย วันไหว้ วันเที่ยว ของไหว้ ข้อห้ามสามวันตรุษจีนปีนี้ตรงกับวันไหน ไหว้สามช่วงไหว้ใคร ของไหว้แต่ละอย่างหมายถึงอะไร ข้อห้ามวันชิวอิก และธรรมเนียมส้มกับอั่งเปา
- เช็งเม้ง ตรงกับวันไหน ไหว้วันไหนได้บ้าง ของไหว้ ขั้นตอนไปไหว้ก่อนหรือหลังวันจริงได้ไหม ที่สุสานทำอะไรก่อนหลัง ไหว้เจ้าที่สุสานก่อนทำไม ทำไมต้องวางกระดาษสีบนฮวงซุ้ย และตำนานเจี้ยจื่อทุย
- ไหว้บ๊ะจ่าง ตรงกับวันไหน เทศกาลตวนอู่ ไหว้อะไร ตำนานชวีหยวนบ๊ะจ่างกับกีจ่างต่างกันอย่างไร ไหว้ใครช่วงไหน ตำนานชวีหยวนกับการแข่งเรือมังกร และทำไมต้องห่อใบไผ่
- สารทจีน ตรงกับวันไหน ไหว้กี่โมง ไหว้ใคร ของไหว้สามช่วงไหว้เจ้าที่ บรรพบุรุษ และฮ่อเฮียตี๋ในวันเดียว ฮ่อเฮียตี๋คือใคร ทำไมตั้งโต๊ะนอกบ้าน ทิ้งกระจาดคืออะไร และสารทจีนกับสารทไทยต่างกันอย่างไร
- ไหว้พระจันทร์ ตรงกับวันไหน ไหว้กี่โมง ของไหว้ ตำนานฉางเอ๋อวันไหว้พระจันทร์ปีนี้ ทำไมของไหว้ต้องกลม ขนมไหว้พระจันทร์มาจากไหน ตำนานฉางเอ๋อสองสำนวน และกระต่ายบนดวงจันทร์ของจีนกับของไทย
ความเชื่อ โหราศาสตร์ และพระประจำวัน
- สีมงคลประจำวันเกิด และสีกาลกิณีที่ควรเลี่ยงทำไมคนไทยรู้สีประจำวันเกิดของตัวเองกันทุกคน ตารางครบทั้งแปดวัน พร้อมที่มาจากตำราทักษา
- หินมงคลตามวันเกิด เลือกอย่างไร ดูแลอย่างไรคนไทยเลือกหินจากสีประจำวัน ไม่ใช่จากเดือนเกิด ตารางครบแปดวัน และวิธีดูแลจริง — หินไหนซีดถ้าโดนแดด หินไหนเสียถ้าโดนน้ำ
- วันธงชัย วันอธิบดี วันอุบาทว์ วันโลกาวินาศ กาลโยคคืออะไรวันดีวันร้ายประจำปีตามปฏิทินไทย เปลี่ยนทุกจุลศักราช อธิบายทั้งสี่ตำแหน่ง วิธีคำนวณจากตำรา และทำไมตารางที่แชร์กันตามเน็ตถึงไม่ตรงกัน
- ปีชง มีปีอะไรบ้าง ชงตรง ชงร่วม และแก้ชงทำอะไรกันตารางปีชงพร้อมปีเกิด ชงห้าแบบตามตำราจีนต่างกันอย่างไร นับจากตรุษจีนหรือลี่ชุน และทำไมแต่ละเว็บถึงบอกไม่ตรงกัน
- พระประจำวันเกิด ครบ 8 ปาง ที่มาของแต่ละปาง และบทสวดประจำวันปางประจำวันเกิดของแต่ละวันมาจากเหตุการณ์ไหนในพุทธประวัติ บทสวดขึ้นต้นว่าอย่างไร และคำตอบของข้อที่คนเกิดวันจันทร์สงสัยกันมานาน — ตกลงเป็นปางห้ามญาติหรือปางห้ามสมุทร
- ดูลายมือเบื้องต้น เส้นหลักสี่เส้นอ่านเองได้เส้นชีวิต เส้นสมอง เส้นหัวใจ เส้นวาสนา อยู่ตรงไหนและอ่านว่าอะไร พร้อมความจริงเรื่องเส้นชีวิตสั้นที่คนเข้าใจผิดกันมานาน
บทความเหล่านี้เขียนจากอะไร
เรื่องความเชื่อไทยหาอ่านได้ไม่ยาก แต่ที่หายากคือคำอธิบายว่า ตารางที่เห็นกันอยู่นั้นมาจากไหน และทำไมของแต่ละที่ถึงไม่ตรงกัน หน้าส่วนใหญ่ที่เจอเป็นการคัดลอกตารางต่อ ๆ กันมาโดยไม่มีใครบอกที่มา พอเจอสองตารางที่ขัดกันก็ไม่มีทางรู้ว่าควรเชื่ออันไหน
บทความในหมวดนี้จึงเริ่มจากที่มาก่อนเสมอ เรื่องสีประจำวันเกิดอธิบายจากวงจรทักษาซึ่งเป็นตำราที่หมอดูใช้ตั้งชื่อคนไทยมาแต่โบราณ และคำนวณตารางออกมาให้ดูทีละขั้น ไม่ได้ให้ท่องจำ เรื่องหินมงคลก็บอกตรง ๆ ว่าตำราระบุแค่สี ส่วนชื่อหินเป็นเรื่องของว่าร้านมีอะไรขาย ซึ่งเป็นคำตอบว่าทำไมตารางของแต่ละร้านถึงไม่เหมือนกันสักที่
เชื่อได้แค่ไหน
เว็บนี้แยกสองอย่างออกจากกันชัดเจน — ส่วนที่เป็นความเชื่อ กับส่วนที่เป็นข้อเท็จจริง “หินสีชมพูช่วยเรื่องความรัก” เป็นความเชื่อ ส่วน “อเมทิสต์ซีดถ้าตากแดด เพราะรังสี UV ทำลายธาตุเหล็กที่ให้สีม่วง” เป็นเคมี สองอย่างนี้อยู่ในบทความเดียวกันได้ แต่ต้องบอกให้ชัดว่าอันไหนเป็นอันไหน ถ้าปนกันเมื่อไร ส่วนที่เป็นข้อเท็จจริงจะเสียน้ำหนักไปด้วย
และมีเรื่องที่เราเลือกไม่เขียน — ไม่ทำนายอายุ ไม่ทำนายโรค ไม่ทำนายความตาย และไม่ให้เลขไม่ว่าจากทางไหน ตำราบางเล่มมีเรื่องพวกนี้อยู่จริง แต่เป็นเรื่องที่คนอ่านแล้วเชื่อจะเสียมากกว่าได้ และเราตรวจสอบอะไรให้เขาไม่ได้เลย