บุญบั้งไฟ ตำนานขอฝนพญาแถน

ตำนานพญาคันคาก

ตำนานอีสานเล่าว่าครั้งหนึ่งพญาแถนผู้เป็นใหญ่บนฟ้าไม่ส่งฝนลงมาหลายปี แผ่นดินแห้งจนคนและสัตว์ล้มตายพญาคันคากหรือพญาคางคก ผู้มีบุญญาธิการ จึงรวบรวมสัตว์ทั้งหลายยกทัพขึ้นไปรบกับพญาแถน

ปลวกก่อจอมขึ้นเป็นทางขึ้นฟ้า มอดกัดด้ามอาวุธของทัพฟ้า ต่อแตนออกต่อย จนพญาแถนยอมแพ้ และสัญญาว่าจะส่งฝนลงมาทุกปี พญาคันคากขอไว้อีกข้อว่า ถ้าพญาแถนลืม มนุษย์จะจุดบั้งไฟขึ้นไปเตือน และเมื่อได้ยินเสียงกบเขียดร้องเมื่อไร ให้รู้ว่าฝนลงมาถึงแล้ว

บุญบั้งไฟจึงเป็นทั้งการบูชาและการเตือนความจำ จุดในเดือนหก ช่วงที่ชาวนาเตรียมลงนาและรอฝนแรกของปี

ในงานมีอะไรบ้าง

ขบวนแห่บั้งไฟเอ้ บั้งไฟที่ตกแต่งเป็นรูปพญานาคและลวดลายสีสด ไม่ได้มีไว้จุด แต่ไว้แห่อวดความงาม แต่ละคุ้มแต่ละหมู่บ้านแข่งกันทำ

เซิ้งบั้งไฟ การร้องรำตามขบวน เนื้อร้องกาพย์เซิ้งหลายบทเป็นคำพูดทะลึ่งตึงตังตามธรรมเนียม คนอีสานถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของงานที่เปิดให้หัวเราะได้เต็มที่ปีละครั้ง

การจุดแข่ง แต่ละทีมนำบั้งไฟขึ้นฐานจุด วัดกันที่ความสูงและเวลาที่ลอยอยู่บนฟ้า ทีมที่บั้งไฟไม่ขึ้นหรือแตกคาฐานจะถูกโยนลงบ่อโคลน เป็นธรรมเนียมหัวเราะกันแบบเป็นมิตร

ไปดูบุญบั้งไฟ ให้ปลอดภัย

ข้อแรก อยู่หลังแนวกั้นที่ผู้จัดกำหนดเสมอ บั้งไฟบางลูกเปลี่ยนทิศกลางอากาศหรือตกลงมาได้ และฐานจุดเป็นจุดที่อันตรายที่สุด

ข้อสอง ถ้าได้ยินเสียงเตือนหรือเห็นบั้งไฟตกผิดทาง ให้ถอยห่างทันที อย่าวิ่งเข้าไปดูใกล้ ๆ

ข้อสาม บั้งไฟเป็นวัตถุระเบิดตามกฎหมาย การทำและจุดต้องได้รับอนุญาตจากทางการ คนที่ไปดูจึงควรดูในงานที่จัดอย่างเป็นทางการ ไม่ควรลองทำหรือจุดเอง

ข้อสี่ หน้านี้อากาศร้อนและแดดจัด เตรียมหมวกและน้ำดื่ม และถ้าไม่อยากเปื้อนโคลน ให้ยืนห่างบ่อโคลนไว้หน่อย

คำถามที่พบบ่อย