กินเจ 2569 ตรงกับวันไหน ห้ามกินอะไร

ปฏิทินกินเจ พ.ศ. 2569

กินเจนับตามปฏิทินจีน ไม่ใช่ปฏิทินไทย วันที่จึงเลื่อนไปมาทุกปีในช่วงปลายกันยายนถึงกลางตุลาคม และไม่ตรงกับวันพระ ถ้าจะดูวันพระช่วงเดียวกันให้ดูที่ปฏิทินวันพระ

ห้ามกินอะไรบ้าง — สามกลุ่ม

กลุ่มแรก เนื้อสัตว์ทุกชนิด ไม่ใช่แค่หมูกับไก่ รวมปลา กุ้ง หอย ปลาหมึก และเลือด

กลุ่มที่สอง ของที่ได้จากสัตว์ คือไข่ นม เนย ชีส และน้ำมันหมู ข้อนี้คือจุดที่เจต่างจากมังสวิรัติ ซึ่งหลายคนยังกินไข่และนมได้

กลุ่มที่สาม ผักฉุนห้าอย่าง ข้อนี้คนนอกไม่ค่อยรู้ และเป็นข้อที่ทำให้อาหารเจรสชาติต่างจากอาหารมังสวิรัติ

เหตุผลตามความเชื่อจีนคือผักกลุ่มนี้กลิ่นแรง ไปรบกวนธาตุในร่างกายและทำให้ใจไม่สงบ จึงไม่เหมาะกับช่วงถือศีล เป็นคำอธิบายตามตำราความเชื่อ ไม่ได้แปลว่าผักพวกนี้ไม่ดีในวันปกติ

แล้วกินอะไรได้บ้าง

หลักจำง่าย ๆ คือ อะไรที่มาจากพืชกินได้หมด ยกเว้นผักฉุนห้าอย่างตัวเลือกจึงเยอะกว่าที่คนกินครั้งแรกคิดไว้มาก

ของที่มักทำให้งงคือกะทิกับน้ำผึ้ง กะทิมาจากมะพร้าวจึงกินได้ ส่วนน้ำผึ้งเป็นของจากสัตว์ ผู้ที่ถือเคร่งจึงงด

ของที่ดูเหมือนเจ แต่ไม่เจ

คนกินเจครั้งแรกแทบไม่มีใครพลาดเรื่องเนื้อ แต่พลาดเรื่องเครื่องปรุงกันเยอะ เพราะของพวกนี้ไม่มีเนื้อให้เห็น

ธงเหลืองหน้าร้านบอกว่าร้านตั้งใจทำเจ แต่ของสำเร็จรูปที่ซื้อตามซูเปอร์ยังต้องพลิกดูส่วนผสมเอง สินค้าที่ทำมาเพื่อช่วงนี้มักพิมพ์ตัวเจสีแดงบนพื้นเหลืองไว้บนห่อ

เจ มังสวิรัติ วีแกน ต่างกันตรงไหน

อาหารวีแกนจึงใกล้เจที่สุด ขาดแค่เรื่องผักฉุน ส่วนสิ่งที่ตารางไม่ได้บอกคือ เจไม่ได้เป็นแค่เรื่องอาหาร ผู้ที่ถือตามธรรมเนียมจะรักษากาย วาจา และใจให้สะอาดไปพร้อมกัน แต่งชุดขาว และแยกภาชนะไว้ใช้เฉพาะช่วงเจ ซึ่งเป็นความหมายเดิมของคำนี้

ธงเหลืองตัวแดง และทำไมต้องเก้าวัน

ตัวอักษรสีแดงบนธงเหลืองคือคำจีนตัวเดียวกับที่คนไทยอ่านตามสำเนียงแต้จิ๋วว่า เจความหมายเดิมไม่ได้แปลว่าผัก แต่หมายถึงการถือศีลชำระกายและใจให้บริสุทธิ์ การงดเนื้อสัตว์เป็นส่วนหนึ่งของการถือศีลนั้น ทางภาคใต้โดยเฉพาะภูเก็ตและตรังเรียกงานเดียวกันนี้ว่า ถือศีลกินผัก หรือเจี๊ยะฉ่ายในภาษาฮกเกี้ยน

ส่วนเก้าวัน มาจากความเชื่อจีนสายเต๋า ช่วงขึ้น ๑ ถึง ๙ ค่ำ เดือนเก้า เป็นช่วงบูชาเทพเจ้าเก้าองค์ที่คนไทยเชื้อสายจีนเรียกว่า กิ๋วอ๋องไต่เต่ ตามคติจีนเชื่อมโยงกับดาวกลุ่มที่คนไทยเรียกว่าดาวจระเข้ ซึ่งมองเห็นเจ็ดดวง และตำนานว่ามีอีกสองดวงที่มองไม่เห็น รวมเป็นเก้า ผู้ถือศีลจะรักษาตัวให้สะอาดตลอดช่วงที่เชื่อกันว่าเทพเสด็จลงมา

ส่วนเหตุผลเรื่องความเมตตา ไม่เบียดเบียนชีวิตสัตว์ มาจากพุทธศาสนาฝ่ายมหายานที่ชาวจีนนับถือ สองสายนี้ผสมกันมานานจนกลายเป็นเทศกาลเดียว คนที่กินเจจึงมีทั้งคนที่ไหว้เจ้า และคนที่ไม่ได้ไหว้อะไรเลย แค่อยากงดเบียดเบียนสัตว์สักเก้าวัน

พระไทยฉันเนื้อได้ แล้วกินเจเกี่ยวกับพุทธไหม

คำถามนี้คนไทยสงสัยกันเยอะ คำตอบคือพุทธแบบไทยเป็นเถรวาท ไม่ใช่มหายาน พระสงฆ์ฉันตามที่ญาติโยมถวาย พระวินัยอนุญาตให้ฉันเนื้อที่บริสุทธิ์สามอย่าง คือไม่ได้เห็น ไม่ได้ยิน และไม่ได้สงสัยว่าเขาฆ่าสัตว์นั้นมาเพื่อถวายตน

ในพระไตรปิฎกมีเรื่องที่ตรงประเด็นนี้พอดี พระเทวทัตเคยทูลขอข้อปฏิบัติห้าข้อให้บังคับภิกษุทุกรูป หนึ่งในนั้นคือให้งดปลาและเนื้อตลอดชีวิต พระพุทธองค์ไม่ทรงบัญญัติเป็นข้อบังคับ แต่ทรงให้เป็นเรื่องสมัครใจ รูปไหนจะถือก็ถือได้

กินเจจึงไม่ใช่ข้อบังคับของพุทธไทย แต่ก็ไม่ได้ขัดกันเลย เป็นธรรมเนียมจากอีกสายหนึ่งที่คนไทยรับมาร่วมด้วยความเต็มใจ และเข้ากันได้ดีกับศีลข้อแรกเรื่องไม่เบียดเบียนชีวิต

ภูเก็ต — ถือศีลกินผักที่เก่าที่สุดของไทย

เรื่องเล่าที่ภูเก็ตย้อนไปราวสองร้อยปี สมัยที่กะทู้ยังเป็นเมืองเหมืองแร่กลางป่า ไข้ป่าชุกชุม มีคณะงิ้วจากเมืองจีนมาเปิดการแสดงแล้วล้มป่วยกัน คณะงิ้วจึงประกอบพิธีกินผักบูชาเทพเจ้าตามธรรมเนียมบ้านเกิด แล้วอาการเจ็บป่วยก็หายไป ชาวจีนในพื้นที่เชื่อว่าเป็นเพราะพิธีนั้น จึงร่วมกันจัดต่อทุกปี เริ่มที่ศาลเจ้ากะทู้ แล้วขยายไปยังศาลเจ้าอื่นทั่วเกาะจนมีหลายสิบแห่ง

งานที่ภูเก็ตเริ่มด้วยการยกเสาโกเต้งแขวนตะเกียงไว้ที่ศาลเจ้า เพื่ออัญเชิญเทพลงมาตามความเชื่อ ระหว่างเก้าวันมีขบวนแห่ไปรอบเมือง และมีม้าทรง คือผู้ที่เชื่อกันว่าเทพประทับร่าง บางคนแทงแก้มด้วยของมีคม ซึ่งเป็นภาพที่คนนอกจังหวัดจำได้มากที่สุด คืนสุดท้ายเป็นพิธีส่งเทพกลับ

ถ้าจะไปดูขบวนแห่ ชุดขาวคือธรรมเนียมของงาน ทั้งคนร่วมขบวนและคนที่ยืนดูสองข้างทาง

กินเจครั้งแรก เตรียมตัวอย่างไร

ข้อแรก ล้างท้อง คือเริ่มงดเนื้อสัตว์ตั้งแต่วันก่อนเทศกาล ปีนี้คือวันศุกร์ที่ 9 ตุลาคมหลายบ้านถือโอกาสล้างจาน หม้อ และตะหลิวแยกไว้ใช้เฉพาะช่วงเจไปด้วย

ข้อสอง อย่าพึ่งของเจสำเร็จรูปอย่างเดียว ของเจตามร้านมักทอดและใช้แป้งเยอะ กินครบเก้าวันแล้วน้ำหนักขึ้นเป็นเรื่องที่คนบ่นกันทุกปี เต้าหู้ ถั่ว เห็ด และผักใบช่วยให้อิ่มโดยไม่หนักเกินไป และระวังความเค็มของซีอิ๊วกับซอสปรุงรส

ข้อสาม ไม่ครบเก้าวันก็ได้ คนทั่วไปจำนวนมากกินเจบางมื้อหรือบางวันตามที่สะดวก ไม่มีใครบังคับ ส่วนผู้ที่ถือตามศาลเจ้าจะถือครบและเคร่งกว่านั้น

ข้อสี่ วันสุดท้ายผ่านไปแล้วค่อย ๆ กลับไปกินอาหารปกติ กระเพาะที่ไม่ได้เจอเนื้อสัตว์และของมันมาเก้าวัน ไม่ชอบให้เปลี่ยนกลับแบบทันที

คำถามที่พบบ่อย