มาฆบูชา วันอาทิตย์ที่ 21 กุมภาพันธ์ 2570หยุดชดเชย วันจันทร์ที่ 22 กุมภาพันธ์
วันพระใหญ่วันแรกของปี คนไทยจำได้ว่าเป็นวันที่พระสงฆ์ ๑,๒๕๐ รูปมาประชุมกัน แต่เหตุที่ทำให้วันนั้นสำคัญจริง ๆ คือสิ่งที่พระพุทธเจ้าตรัสในที่ประชุม ซึ่งย่อคำสอนทั้งหมดไว้ในไม่กี่บรรทัด
| วัน | ตรงกับ |
|---|---|
| วันโกนวันก่อนวันพระ | วันเสาร์ที่ 20 กุมภาพันธ์ |
| วันมาฆบูชาขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือนสาม | วันอาทิตย์ที่ 21 กุมภาพันธ์ |
| วันหยุดชดเชยวันหยุดตรงกับเสาร์–อาทิตย์ | วันจันทร์ที่ 22 กุมภาพันธ์ |
ปีนี้เป็นปีปกติ มาฆบูชาจึงตรงกับเพ็ญเดือนสามตามชื่อ วันที่ดึงจากข้อมูลชุดเดียวกับปฏิทินวันพระ
เหตุการณ์เกิดในปีแรกหลังตรัสรู้ ที่เวฬุวัน กรุงราชคฤห์ ลำพังพระสงฆ์มาประชุมกันมาก ๆ ไม่ได้แปลกอะไร ที่ทำให้วันนั้นถูกจดจำคือมีสี่อย่างนี้ครบในคราวเดียว
ในที่ประชุมนั้นพระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ซึ่งเป็นเหมือนแนวทางของผู้ที่จะออกไปเผยแผ่คำสอน คนไทยเรียนกันเป็นสามชุด และสามข้อแรกคือที่เรียกกันว่าหัวใจพระพุทธศาสนา
สังเกตว่าสามข้อแรกไม่ได้บอกให้เชื่ออะไร แต่บอกให้ทำสามอย่างตามลำดับ เลิกทำสิ่งที่ไม่ดีก่อน แล้วค่อยทำสิ่งที่ดี แล้วจึงดูแลใจตัวเอง ส่วนวิธีการหกข้อเป็นเรื่องที่ทำได้ในชีวิตประจำวันทุกข้อ ไม่ต้องบวชก็ทำได้
คนไม่ค่อยรู้ว่าวันเพ็ญเดือนมาฆะยังตรงกับอีกเหตุการณ์หนึ่ง ในพรรษาสุดท้าย พระพุทธเจ้าทรงปลงอายุสังขาร คือตรัสว่าอีกสามเดือนจะเสด็จดับขันธปรินิพพาน ที่ปาวาลเจดีย์ เมืองเวสาลี และก็เป็นไปตามนั้นในวันเพ็ญเดือนหกซึ่งคือวันวิสาขบูชา
วันมาฆบูชาจึงเป็นทั้งวันที่คำสอนถูกสรุปไว้ให้คนรุ่นหลัง และวันที่พระพุทธองค์บอกล่วงหน้าว่าจะจากไป สองเหตุการณ์ห่างกันสี่สิบกว่าปี
ข้อแรก ตักบาตรตอนเช้า และหลายวัดมีเทศน์เรื่องโอวาทปาติโมกข์ในวันนี้โดยเฉพาะ
ข้อสอง รักษาศีล บางคนถือศีลแปดตั้งแต่เย็นวันโกน คือวันเสาร์ที่ 20 กุมภาพันธ์ไปจนถึงเช้าวันรุ่งขึ้นหลังวันมาฆบูชา
ข้อสาม เวียนเทียนตอนค่ำ ถือดอกไม้ ธูป เทียน เดินเวียนขวารอบโบสถ์หรือเจดีย์สามรอบ รอบแรกระลึกถึงพระพุทธ รอบสองพระธรรม รอบสามพระสงฆ์ รายละเอียดว่าแต่ละรอบสวดอะไรและทำไมต้องเวียนขวาอยู่ที่เดินสามรอบ รอบละอย่าง ไม่ใช่เดินให้ครบจำนวน
ข้อสี่ วันนี้เป็นวันหยุดราชการ และร้านค้างดขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทั้งวันตามประกาศ ยกเว้นบางพื้นที่ ถ้าจะจัดงานเลี้ยงช่วงนี้ให้วางแผนเลี่ยงไว้
วันมาฆบูชา พ.ศ. 2570 ตรงกับวันอาทิตย์ที่ 21 กุมภาพันธ์ 2570 ตรงกับขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือนสาม และเพราะตรงกับวันหยุดสุดสัปดาห์ จึงมีวันหยุดชดเชยในวันจันทร์ที่ 22 กุมภาพันธ์
แปลว่าการประชุมที่มีองค์สี่ คือเหตุอัศจรรย์สี่อย่างที่เกิดพร้อมกันในวันมาฆบูชา พระสงฆ์ ๑,๒๕๐ รูปมาประชุมโดยไม่ได้นัดหมาย ทุกรูปเป็นพระอรหันต์ ทุกรูปได้รับการบวชจากพระพุทธเจ้าโดยตรง และวันนั้นเป็นวันเพ็ญเดือนมาฆะ
คนไทยเรียกหลักการสามข้อในโอวาทปาติโมกข์ว่าหัวใจพระพุทธศาสนา คือไม่ทำบาปทั้งปวง ทำความดีให้ถึงพร้อม และทำใจให้ผ่องใส พระพุทธเจ้าทรงแสดงไว้ในวันมาฆบูชา
ปกติมาฆบูชาตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือนสาม แต่ปีที่มีอธิกมาส คือปีที่ปฏิทินจันทรคติมีเดือนแปดสองหนเพื่อให้ตามฤดูกาลทัน วันมาฆบูชาจะเลื่อนไปเป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือนสี่ เพื่อให้ยังตกอยู่ในช่วงเวลาเดียวกันของปี
ห้าม วันมาฆบูชาเป็นหนึ่งในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาที่ประกาศห้ามขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ตลอดทั้งวัน ร้านสะดวกซื้อและร้านอาหารทั่วไปจึงงดขาย ยกเว้นบางพื้นที่ที่ประกาศยกเว้นไว้
แต่ละวัดไม่เท่ากัน ส่วนใหญ่เวียนเทียนช่วงค่ำหลังพระทำวัตรเย็น ราวหนึ่งทุ่มถึงสองทุ่ม บางวัดมีรอบเช้าด้วย ถ้าจะไปควรถามวัดใกล้บ้านล่วงหน้าหรือไปถึงก่อนค่ำ
เนื้อหาในหน้านี้เล่าตามพุทธประวัติและธรรมเนียมที่คนไทยปฏิบัติกัน
