ตานก๋วยสลาก สลากภัต

ตานก๋วยสลาก คืออะไร

ตานก๋วยสลากเป็นประเพณีของชาวล้านนา บางถิ่นเรียกกิ๋นสลาก หรือตานข้าวสลาก ภาคกลางเรียกสลากภัต คำว่าตานคือทาน ก๋วยคือตะกร้าสานจากไม้ไผ่ และสลากคือเส้นกระดาษที่เขียนชื่อเจ้าของไว้

แต่ละบ้านจัดของใส่ก๋วย เขียนชื่อตัวเองลงเส้นสลาก แล้วนำไปรวมกันที่วัด พระสงฆ์จับเส้นสลาก ใครได้ของใครก็รับก๋วยของคนนั้น ไม่มีใครเลือกพระ และพระก็ไม่ได้เลือกคนถวาย

ทำกันตั้งแต่เพ็ญเดือนสิบสองของปฏิทินล้านนา ราวกันยายน ไปจนถึงปลายเดือนเกี๋ยง ราวตุลาคม ปฏิทินล้านนานับเดือนเร็วกว่าภาคกลางสองเดือน ช่วงนี้จึงตรงกับเดือนสิบถึงเดือนสิบเอ็ดของภาคกลาง ช่วงเดียวกับสารทเดือนสิบที่ทำบุญถึงผู้ล่วงลับเช่นกัน

ก๋วยสลาก ใส่อะไร

ก๋วยเล็กทำใบเดียวต่อคนหรือต่อครอบครัวก็ได้ ส่วนบ้านที่มีกำลังอาจทำสลากโชคคือสลากต้นใหญ่ที่ใส่ของมากกว่าปกติ และมีธรรมเนียมสลากย้อมที่หญิงสาวล้านนาเก็บของเก็บเงินทำขึ้นก่อนออกเรือน

ทำบุญให้คนตาย ทำทานให้คนเป็น

คนล้านนามีคำพูดถึงงานนี้ว่า ทำบุญให้คนตาย ทำทานให้คนเป็นส่วนแรกคือการเขียนเส้นสลากอุทิศบุญให้ญาติที่จากไป ให้ท่านได้รับส่วนบุญในช่วงเดือนนี้

ส่วนหลังคือของในก๋วยไม่ได้ค้างอยู่ที่พระ ของที่วัดใช้ไม่หมดมักแบ่งต่อให้คนในชุมชนที่ขาด ในฤดูที่ข้าวในยุ้งร่อยหรอก่อนเก็บเกี่ยว ตานก๋วยสลากจึงเป็นการเฉลี่ยของกินกันทั้งชุมชนไปด้วย

ไปร่วมงาน ทำอย่างไร

ข้อแรก ถามวันที่วัด แต่ละวัดจัดไม่ตรงกัน และหลายวัดรับก๋วยสลากจากคนนอกชุมชนด้วย

ข้อสอง ก๋วยหาซื้อได้ตามตลาดทางเหนือช่วงนี้ มีทั้งก๋วยเปล่าและแบบจัดของมาแล้ว เขียนชื่อและชื่อผู้ที่จะอุทิศให้ลงเส้นสลากที่วัดแจก

ข้อสาม หลังพระจับสลากแล้ว ให้เดินหาเส้นสลากของตัวเองว่าไปอยู่กับพระรูปไหน ยกก๋วยไปถวาย แล้วรอรับพร จากนั้นกรวดน้ำอุทิศบุญ

คำถามที่พบบ่อย