ม้าลายที่ศาลเจ้า มาจากคนฟังผิดคำเดียว

บนบานกับแก้บนเป็นคนละครึ่งของเรื่องเดียวกัน บนบานคือตอนขอและบอกไปด้วยว่าถ้าได้จะให้อะไรตอบแทน แก้บนคือตอนที่ได้แล้วและกลับไปให้ตามที่พูดไว้ กติกาข้อเดียวที่ทุกสำนักพูดตรงกันคือ ให้ตามที่บนไว้ ไม่ใช่ให้ตามที่สะดวกทีหลัง

ของที่ใช้แก้บนไม่ได้มีมาตรฐานกลาง แต่ผูกอยู่กับศาลแต่ละแห่ง บางศาลเป็นตุ๊กตาไก่ บางศาลเป็นช้างไม้ บางศาลเป็นประทัด และบางศาลเป็นตุ๊กตาม้าลายที่กองสูงจนกลายเป็นภาพจำของที่นั่นไปแล้ว คนที่ไปครั้งแรกจึงต้องดูว่าคนอื่นเอาอะไรมาวาง เพราะไม่มีรายการกลางให้ดู

เรื่องม้าลายมีคำอธิบายที่เล่ากันมากที่สุดอยู่หนึ่งสำนวน ว่ามีชาวต่างชาติคนหนึ่งจะไปไหว้ จึงถามคนไทยว่าต้องเอาอะไรไป คนไทยตอบว่ามาลัย แต่เขาฟังไม่ออกและเข้าใจว่าเป็นม้าลาย จึงไปหาตุ๊กตาม้าลายมาถวาย คนที่เห็นเข้าก็ทำตาม แล้วก็ทำตามกันต่อมาจนกลายเป็นธรรมเนียมของศาลนั้นไปเลย สำนวนนี้เล่ากันแพร่หลาย แต่เป็นเรื่องเล่า ไม่ใช่หลักฐาน

อีกแบบที่ไม่ได้ใช้ของแต่ใช้คนคือการรำแก้บน ที่ศาลใหญ่ในเมืองจะมีคณะนางรำประจำอยู่ ให้จ้างรำถวายตามจำนวนคนที่เลือกได้ ราคาเริ่มที่หลักร้อยและขึ้นตามจำนวนนางรำกับชุดที่ใช้ อาชีพนี้เลี้ยงคนอยู่ได้จริงเพราะมีคนมาแก้บนทุกวัน จึงเป็นความเชื่อที่มีเศรษฐกิจของตัวเองพ่วงมาด้วย

ข้อที่ควรรู้ก่อนบนคือบนแล้วต้องกลับไปแก้ คนที่บนไว้ใหญ่เกินกำลังแล้วไม่ได้กลับไป มักจบลงด้วยความไม่สบายใจที่ยาวกว่าเรื่องที่ขอไว้ตอนแรก คนที่ไปบ่อยจึงมักบนเป็นของเล็ก ๆ ที่ทำได้จริงและทำได้เร็ว ไม่ใช่เพราะกลัว แต่เพราะตั้งใจจะทำให้จบ

ใครเป็นใครในเรื่องนี้

• 
  พระพรหม

  มหาเทพผู้สร้าง สี่พักตร์ พระชายาคือพระแม่สุรัสวตี

  อ่านทุกเรื่องที่มีพระพรหม (5 เรื่อง) →

คำที่โผล่ในเรื่องนี้

บนบาน

การขอพร พร้อมบอกไว้ด้วยว่าถ้าสำเร็จจะให้อะไรตอบแทน

แก้บน

การกลับไปให้ตามที่บนไว้ เมื่อเรื่องที่ขอสำเร็จแล้ว

ของแก้บน

สิ่งที่นำไปถวาย ต่างกันไปตามศาล ไม่มีรายการกลาง

รำแก้บน

การจ้างนางรำรำถวายแทนของ มีคณะประจำอยู่ที่ศาลใหญ่

ม้าลาย

ตุ๊กตาที่กลายเป็นของแก้บนประจำบางศาล ตามเรื่องเล่าเรื่องฟังคำผิด