วันจ่าย วันพฤหัสบดีที่ 4 กุมภาพันธ์วันไหว้ วันศุกร์ที่ 5 กุมภาพันธ์วันเที่ยว วันเสาร์ที่ 6 กุมภาพันธ์ 2570
สามวันที่บ้านคนไทยเชื้อสายจีนยุ่งที่สุดของปี ตลาดแน่นตั้งแต่เช้ามืดของวันจ่าย ควันธูปลอยทั้งวันไหว้ และทั้งซอยเงียบกริบในเช้าวันเที่ยว หน้านี้บอกว่าแต่ละวันทำอะไร ไหว้ใคร ของไหว้หมายถึงอะไร และข้อห้ามที่ถือกัน
| วัน | ตรงกับ |
|---|---|
| วันจ่ายซื้อของไหว้และของปีใหม่ | วันพฤหัสบดีที่ 4 กุมภาพันธ์ |
| วันไหว้วันสุดท้ายของปีเก่า | วันศุกร์ที่ 5 กุมภาพันธ์ |
| วันเที่ยว (ชิวอิก)วันแรกของปีมะแม · ปีเต็งบี่ | วันเสาร์ที่ 6 กุมภาพันธ์ |
| กวาดบ้านได้วันที่สี่ของปี (ชิวสี่) ตามที่ถือกัน | วันอังคารที่ 9 กุมภาพันธ์ |
ตรุษจีนนับตามปฏิทินจีน ไม่ใช่ปฏิทินไทย จึงเลื่อนไปมาระหว่างปลายมกราคมถึงกลางกุมภาพันธ์ วันเดียวกันนี้คือวันที่ปีนักษัตรจีนเปลี่ยน ปีไหนชงกับปีมะแมดูได้ที่ปีชง 2570 มีปีอะไรบ้าง
วันไหว้ไม่ได้ไหว้ครั้งเดียว บ้านที่ถือตามธรรมเนียมจะแบ่งเป็นสามช่วงตามลำดับ เวลาข้างล่างเป็นช่วงที่นิยมกัน ไม่ใช่เวลาตายตัว แต่ละบ้านเลื่อนได้ตามสะดวก
ของไหว้ตรุษจีนแทบทุกอย่างถูกเลือกเพราะชื่อหรือรูปร่างไปพ้องกับคำมงคล ความหมายข้างล่างเป็นสิ่งที่ถือกันตามธรรมเนียม
| หมู | ความอุดมสมบูรณ์ กินดีอยู่ดี |
|---|---|
| ไก่ | ความขยัน ความก้าวหน้าในการงาน |
| เป็ด | งานที่ทำสำเร็จลุล่วง |
| ปลา | มีเหลือกินเหลือใช้ เพราะคำว่าปลาในภาษาจีนพ้องเสียงกับคำว่าเหลือ |
| ขนมเข่ง | ชีวิตราบรื่นและเหนียวแน่นเหมือนเนื้อขนม |
| ขนมเทียน | ความหวานชื่นราบรื่น |
| ขนมถ้วยฟู | ความเฟื่องฟู กิจการเจริญงอกงาม |
| ส้ม | ความมั่งมี เพราะคำเรียกส้มในภาษาแต้จิ๋วพ้องเสียงกับคำว่าทอง |
| สับปะรด | เรียกโชคเข้าบ้าน ชื่อในภาษาแต้จิ๋วพ้องกับคำว่าเรียกสิ่งดีเข้ามา |
ของคาวสำหรับไหว้เจ้าที่เรียกเป็นชุด ซาแซคือเนื้อสัตว์สามอย่าง โหงวแซคือห้าอย่าง ส่วนไหว้บรรพบุรุษมักจัดเป็นอาหารปรุงสุกพร้อมกินมากกว่า
ทุกข้อมาจากความเชื่อเดียวกัน คือวันแรกของปีเป็นตัวตั้งต้นของทั้งปีทำอะไรในวันนี้ก็เหมือนจะทำแบบนั้นไปตลอดปี
ข้อแรก ไม่กวาดบ้าน ไม่ทิ้งขยะ เพราะเหมือนกวาดโชคออกไป หลายบ้านจึงทำความสะอาดใหญ่ตั้งแต่ก่อนวันจ่าย และรอไปกวาดอีกทีราววันอังคารที่ 9 กุมภาพันธ์
ข้อสอง ไม่ทวงหนี้ ไม่ให้ยืม คนที่มีหนี้มักรีบคืนให้เสร็จก่อนสิ้นปีเก่า
ข้อสาม ไม่พูดคำไม่ดี ไม่ทะเลาะ รวมถึงคำที่เกี่ยวกับความตายหรือความเจ็บป่วย และระวังไม่ให้ของแตก ถ้าแตกคนมักรีบพูดคำมงคลกลบ
ข้อสี่ ใส่เสื้อผ้าสีสดใส โดยเฉพาะสีแดง และเลี่ยงชุดสีดำหรือขาวล้วนที่ใช้ในงานศพ
เช้าวันเที่ยว ลูกหลานไปอวยพรผู้ใหญ่ถึงบ้าน ถือส้มไปด้วย ธรรมเนียมแต้จิ๋วคือเจ้าบ้านรับส้มไว้ครึ่งหนึ่ง แล้วคืนส้มของบ้านตัวเองให้แขกกลับไปอีกครึ่งหนึ่ง เป็นการแลกความมั่งมีกันระหว่างสองบ้าน
คำที่ได้ยินทุกบ้านคือ ซินเจียยู่อี่ ซินนี้ฮวดไช้แปลว่าขอให้ปีใหม่สมหวังดังใจ และขอให้ปีใหม่ร่ำรวย เด็ก ๆ กล่าวกับผู้ใหญ่ก่อนรับอั่งเปา ซองสีแดงใส่เงิน ผู้ใหญ่ให้เด็ก และลูกที่ทำงานแล้วให้พ่อแม่ ใส่เท่าไรเป็นเรื่องของแต่ละบ้าน
ตรุษจีน พ.ศ. 2570 วันจ่ายตรงกับวันพฤหัสบดีที่ 4 กุมภาพันธ์ วันไหว้ตรงกับวันศุกร์ที่ 5 กุมภาพันธ์ และวันเที่ยวหรือวันตรุษจีนตรงกับวันเสาร์ที่ 6 กุมภาพันธ์ 2570 เป็นการเริ่มต้นปีมะแมตามปฏิทินจีน
วันจ่ายคือวันไปซื้อของไหว้และของใช้สำหรับปีใหม่ ตลาดจะแน่นที่สุดของปี วันไหว้คือวันสุดท้ายของปีเก่า ไหว้เจ้าที่ บรรพบุรุษ และผีไม่มีญาติ ส่วนวันเที่ยวคือวันตรุษจีนหรือวันชิวอิก วันแรกของปีใหม่ ไปเยี่ยมญาติ อวยพรผู้ใหญ่ และพักผ่อน
คือชุดของคาวสำหรับไหว้ ซาแซคือเนื้อสัตว์สามอย่าง โหงวแซคือห้าอย่าง ชุดพื้นฐานมักมีหมู ไก่ หรือเป็ด และปลา บ้านที่ไหว้ชุดใหญ่จะเพิ่มเป็นห้าอย่าง เช่นเพิ่มหมึกหรือตับ
ที่ถือกันมากที่สุดคือห้ามกวาดบ้านและทิ้งขยะ เพราะเชื่อว่าเป็นการกวาดโชคออกจากบ้าน ห้ามทวงหนี้และให้ยืมเงิน ห้ามพูดคำไม่ดีหรือทะเลาะกัน และห้ามทำของแตก ทั้งหมดเป็นความเชื่อว่าวันแรกของปีเป็นตัวตั้งต้นของทั้งปี
ธรรมเนียมแต้จิ๋วคือถือส้มไปอวยพรผู้ใหญ่ที่บ้าน เจ้าบ้านรับส้มไว้ครึ่งหนึ่ง แล้วคืนส้มของบ้านตัวเองให้แขกกลับไปอีกครึ่งหนึ่ง ความหมายคือแลกเปลี่ยนความมั่งมีระหว่างสองบ้าน
เป็นคำอวยพรปีใหม่สำเนียงแต้จิ๋ว ซินเจียยู่อี่ แปลว่าขอให้ปีใหม่สมหวังดังใจ ซินนี้ฮวดไช้ แปลว่าขอให้ปีใหม่ร่ำรวย เด็ก ๆ มักกล่าวคำนี้กับผู้ใหญ่ก่อนรับอั่งเปา
เนื้อหาในหน้านี้เป็นธรรมเนียมและความเชื่อของคนไทยเชื้อสายจีน แต่ละบ้านและแต่ละสายตระกูลอาจถือต่างกัน
