คืนที่คนไทยตั้งนาฬิกาปลุกไปใส่บาตร

วันเพ็ญพุธคือวันขึ้นสิบห้าค่ำที่บังเอิญตรงกับวันพุธพอดี ซึ่งไม่ได้เกิดบ่อย ปีหนึ่งมีไม่กี่ครั้ง และบางปีก็ไม่มีเลย ทางล้านนาเรียกว่าเป็งปุ๊ด มาจากคำว่าเป็งที่แปลว่าเพ็ญ กับปุ๊ดที่แปลว่าพุธ

ความเชื่อที่ทำให้คนออกมาตอนดึกคือเรื่องของพระอุปคุต ตำราว่าท่านจำวัดอยู่ในปราสาทแก้วกลางสะดือทะเล และจะขึ้นมาบิณฑบาตในคืนวันเพ็ญพุธ คนจึงออกมารอใส่บาตรตอนเที่ยงคืน เผื่อว่าพระรูปที่เดินมาในคืนนั้นจะเป็นท่าน ไม่มีใครรู้ว่าเป็นรูปไหน ซึ่งเป็นเหตุผลที่ทุกรูปที่เดินมาได้รับเหมือนกันหมด

ที่ว่าทำไมต้องกลางทะเล ต้องย้อนไปที่เรื่องปราบมารสมัยพระเจ้าอโศก หลังจบเรื่องนั้น ตำราว่าท่านลงไปจำวัดอยู่ในทะเลและไม่ได้อยู่ในโลกของคนอีก คืนวันเพ็ญพุธจึงเป็นคืนเดียวที่คนกับท่านอาจมาเจอกันได้ตามคติที่ถือกันมา

เรื่องที่คนถามกันทุกครั้งคือเที่ยงคืนของคืนไหน ทางภาคเหนืออย่างเชียงใหม่เชียงรายเริ่มหลังเที่ยงคืนของคืนวันอังคารที่ข้ามเข้าวันพุธ ส่วนหลายที่ในภาคกลางถือคืนวันพุธที่ข้ามเข้าวันพฤหัสบดี สองแบบนี้ต่างกันหนึ่งคืนเต็ม ๆ จึงต้องดูประกาศของวัดที่จะไป ไม่ใช่เดาเอาเอง

สิ่งที่เห็นจริงในคืนนั้นเป็นภาพที่หาดูได้ยาก ถนนหน้าวัดสว่างตอนตีหนึ่ง คนยืนรอเป็นแถวยาวพร้อมข้าวสารอาหารแห้ง แล้วพระก็เดินออกมาในเวลาที่ปกติทุกคนหลับกันหมดแล้ว บางจังหวัดจัดริมทะเลเพราะตรงกับเรื่องที่ว่าท่านขึ้นมาจากทะเลพอดี

ใครเป็นใครในเรื่องนี้

• 
  พระอุปคุต

  พระอรหันต์ผู้ปราบพระยามาร คนนิยมบูชาเรื่องอุปสรรคและโชคลาภ

  อ่านทุกเรื่องที่มีพระอุปคุต (3 เรื่อง) →
• พระพุทธเจ้า

  เจ้าชายสิทธัตถะแห่งศากยวงศ์ ผู้ออกบวชแล้วตรัสรู้ใต้ต้นโพธิ์

  อ่านทุกเรื่องที่มีพระพุทธเจ้า (48 เรื่อง) →

คำที่โผล่ในเรื่องนี้

เป็งปุ๊ด

คำล้านนา เป็ง คือ เพ็ญ ปุ๊ด คือ พุธ รวมแล้วคือวันเพ็ญที่ตรงกับวันพุธ

วันเพ็ญพุธ

วันขึ้นสิบห้าค่ำที่ตรงกับวันพุธ ปีหนึ่งมีไม่กี่ครั้งและบางปีไม่มี

สะดือทะเล

จุดกลางทะเลในคติโบราณ ที่ตำราว่าพระอุปคุตจำวัดอยู่

ปางจกบาตร

รูปลักษณ์ของพระอุปคุต นั่งแหงนหน้ามองฟ้า มือหนึ่งล้วงลงในบาตร

บิณฑบาต

การที่พระเดินรับอาหาร ซึ่งปกติทำตอนเช้า คืนนี้เป็นข้อยกเว้น