ปล่อยนกปล่อยปลา คำถามที่คนเริ่มถามกันมากขึ้น

การปล่อยสัตว์เพื่อทำบุญมีฐานความคิดที่ตรงไปตรงมา คือการให้ชีวิตคืนแก่สิ่งที่กำลังจะเสียชีวิต รูปแบบดั้งเดิมที่เห็นในไทยคือการไถ่โคกระบือจากโรงฆ่าสัตว์ สัตว์ตัวนั้นกำลังจะถูกฆ่าอยู่แล้ว การจ่ายเงินไถ่จึงเปลี่ยนผลลัพธ์ของมันจริง ๆ เจตนากับผลตรงกันพอดี

ส่วนนกในกรงและปลาในถังหน้าวัดเป็นคนละกรณี ข้อสังเกตที่คนศึกษาเรื่องนี้พูดตรงกันคือ สัตว์พวกนั้นไม่ได้กำลังจะตายอยู่ก่อน แต่ถูกจับมาจากธรรมชาติเพื่อให้มีของขายให้ปล่อย ยิ่งมีคนซื้อไปปล่อยมาก ก็ยิ่งมีคนออกไปจับมาขายมาก ตามกลไกอุปสงค์อุปทานธรรมดา

และในทุกขั้นตอนก่อนถึงมือคนซื้อ คือตอนจับ ตอนขัง ตอนขนส่ง และตอนรอขาย มีสัตว์จำนวนหนึ่งตายไปก่อนเสมอ ตัวเลขนี้ไม่มีใครนับได้แน่นอน แต่เป็นเหตุที่ทำให้หลายคนเริ่มตั้งคำถามว่า ผลรวมของทั้งวงจรออกมาเป็นอย่างที่ตั้งใจไว้หรือเปล่า

เรื่องนี้ไม่ได้มีคำตอบเดียวและไม่ใช่เรื่องที่ใครจะไปตัดสินใจแทนกันได้ สิ่งที่พอจะพูดได้อย่างมั่นใจคือ ความต่างอยู่ที่ว่าสัตว์ตัวนั้นถูกจับมาเพราะอะไร ถ้าถูกจับมาเพื่อฆ่า การไถ่ก็เปลี่ยนชะตาของมัน ถ้าถูกจับมาเพื่อให้ปล่อย การซื้อก็คือการสั่งของรอบต่อไป

ทางที่หลายวัดหันไปทำแทนคือปล่อยปลาที่ซื้อจากตลาดสด ซึ่งเป็นปลาที่จะถูกขายไปทำอาหารอยู่แล้ว และปล่อยลงในแหล่งน้ำที่ปลาชนิดนั้นอยู่ได้จริง ไม่ใช่ที่ไหนก็ได้ ปลาน้ำจืดปล่อยลงทะเลก็ตาย ปลาที่ต้องการน้ำไหลปล่อยในบ่อนิ่งก็ตาย ข้อนี้ไม่เกี่ยวกับความเชื่อเลย เป็นเรื่องของว่าสัตว์ตัวนั้นรอดหรือไม่รอดเท่านั้น

ใครเป็นใครในเรื่องนี้

• พระพุทธเจ้า

  เจ้าชายสิทธัตถะแห่งศากยวงศ์ ผู้ออกบวชแล้วตรัสรู้ใต้ต้นโพธิ์

  อ่านทุกเรื่องที่มีพระพุทธเจ้า (48 เรื่อง) →

คำที่โผล่ในเรื่องนี้

ปล่อยชีวิต

คำเรียกรวมของการไถ่สัตว์ที่กำลังจะถูกฆ่า เช่น ไถ่โคกระบือจากโรงฆ่าสัตว์

อภัยทาน

การให้ความไม่มีภัย ซึ่งเป็นคำที่มักใช้กับการปล่อยสัตว์

อุปสงค์อุปทาน

กลไกที่ว่ายิ่งมีคนซื้อมาก ก็ยิ่งมีคนหามาขายมาก

แหล่งน้ำที่เหมาะ

น้ำจืดหรือน้ำเค็ม น้ำไหลหรือน้ำนิ่ง ต่างชนิดกันปล่อยผิดที่แล้วสัตว์ไม่รอด

สัตว์ต่างถิ่น

สัตว์ที่ไม่ได้อยู่ในแหล่งน้ำนั้นมาก่อน ปล่อยลงไปแล้วอาจกระทบสัตว์เดิม